Zmiany w KPC od marca 2026: co naprawdę zmieniło się dla wierzycieli

Jaka nowelizacja weszła w życie 1 marca 2026 roku

Zmiany w KPC od marca 2026 wpływają przede wszystkim na sposób składania i doręczania pism, udzielanie pełnomocnictw oraz mediację w sprawach budowlanych. Dla przedsiębiorcy dochodzącego niezapłaconej faktury kluczowe jest rozróżnienie nowych rozwiązań cyfrowych od zasad postępowania upominawczego, nakazowego i zabezpieczającego, których ta nowelizacja nie zmieniła.

Zmiany w KPC obowiązujące od 1 marca 2026 roku pochodzą z ustawy z 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1172). Ustawa nie weszła w życie jednego dnia, lecz etapami. Część przepisów obowiązuje od 10 września 2025 roku, zmiana w Kodeksie cywilnym od 27 listopada 2025 roku, a główny pakiet od 1 marca 2026 roku. Doręczenia przez Portal Informacyjny dla stron działają od 1 czerwca 2026 roku, natomiast obowiązek wnoszenia określonych pism przez Portal przez profesjonalnych pełnomocników zacznie obowiązywać dopiero od 1 marca 2027 roku.

Dla przedsiębiorcy, który dochodzi zapłaty od kontrahenta, znaczenie ma przede wszystkim zakres nowelizacji KPC 2026. Obejmuje ona Portal Informacyjny, pełnomocnictwo elektroniczne, odpisy dokumentów, doręczenia między pełnomocnikami oraz mediację w sprawach budowlanych. Nie jest to reforma postępowania upominawczego, nakazowego ani zabezpieczającego.

Portal Informacyjny a zmiany w KPC od marca 2026

Od 1 marca 2026 roku obowiązują art. 125¹ § 1 i § 3 oraz art. 125²–125⁴ KPC. Adwokat, radca prawny albo rzecznik patentowy może wnosić przez Portal Informacyjny Sądów Powszechnych pisma wskazane w ustawie, między innymi apelacje, zażalenia i wnioski o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem. Do 1 marca 2027 roku jest to możliwość, a nie obowiązek. Od 1 marca 2027 roku zacznie obowiązywać art. 125¹ § 2 KPC. Wówczas wnoszenie tych pism przez Portal stanie się obowiązkowe dla profesjonalnych pełnomocników.

Pozew o zapłatę nadal składa się tak jak dotąd, w formie papierowej albo w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Zmiana dotyczy pism wnoszonych w toku sprawy. Dla wierzyciela oznacza to krótszą drogę pism, które w windykacji sądowej pojawiają się najczęściej po wyroku, czyli wniosku o uzasadnienie, apelacji i zażalenia.

Od 1 czerwca 2026 roku Portal Informacyjny służy również do doręczeń dla stron. Przedsiębiorca prowadzący sprawę bez pełnomocnika może złożyć oświadczenie o wyborze doręczeń przez Portal Informacyjny. Pisma sądowe odbiera wtedy elektronicznie zamiast przez listonosza.

Pełnomocnictwo elektroniczne i odpisy dokumentów

Nowy art. 89 § 1² KPC pozwala udzielić pełnomocnictwa procesowego w postaci elektronicznej. Dokument trzeba opatrzyć kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Wierzyciel nie musi więc drukować, podpisywać i wysyłać pocztą pełnomocnictwa dla adwokata albo radcy prawnego, który reprezentuje go w sądzie. Trzeba jednak zachować istotne rozróżnienie: pełnomocnictwa procesowego udziela się osobie uprawnionej do reprezentacji, a nie firmie windykacyjnej jako takiej.

Art. 129 § 2¹ KPC reguluje poświadczanie odpisów dokumentów przez profesjonalnego pełnomocnika w systemie teleinformatycznym albo przez Portal Informacyjny. Faktury, umowy, potwierdzenia odbioru i korespondencja stanowiące dowody w sprawie o zapłatę mogą trafić do sądu jako elektronicznie poświadczony odpis. Od 1 marca 2026 roku adwokat, radca prawny i rzecznik patentowy muszą również podać numer wpisu na listę w piśmie, do którego po raz pierwszy dołączają pełnomocnictwo albo jego odpis (art. 126 § 3 KPC).

Doręczenia między pełnomocnikami bez pułapki zwrotu pisma

Już od 10 września 2025 roku nie obowiązuje art. 130¹ᵃ KPC. Przepis ten nakazywał zwrot bez wezwania pisma wniesionego przez adwokata albo radcę prawnego, jeżeli z powodu braków formalnych nie mogło ono otrzymać prawidłowego biegu. Obecnie sąd najpierw wzywa do usunięcia braków.

Od 1 marca 2026 roku zmieniony art. 132 KPC pozwala doręczać odpisy pism między pełnomocnikami przez Portal Informacyjny. Nie wymaga również zamieszczania w treści pisma oświadczenia o doręczeniu odpisu albo nadaniu go u operatora pocztowego. Wcześniej za brak takiego oświadczenia groził zwrot pisma bez wezwania.

Dla wierzyciela oznacza to mniejsze ryzyko formalne. Błąd w piśmie jego pełnomocnika nie kończy się już automatycznym zwrotem. Pozew złożony tuż przed upływem przedawnienia nie przepada z powodu samego braku formalnego.

Obowiązkowe skierowanie do mediacji w sporach budowlanych

Nowy art. 458³ᵃ KPC dotyczy spraw gospodarczych wynikających z umów o roboty budowlane oraz umów ściśle związanych z procesem budowlanym. Sąd kieruje w nich strony do mediacji przed posiedzeniem przygotowawczym albo przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę. Jest to obowiązek sądu, a nie stron. Udział w samej mediacji pozostaje dobrowolny.

Przepisu nie stosuje się do spraw rozpoznawanych w postępowaniu upominawczym, elektronicznym postępowaniu upominawczym i postępowaniu nakazowym. Sąd kieruje jednak strony do mediacji, gdy po wydaniu nakazu zapłaty wniesiono sprzeciw w postępowaniu upominawczym albo zarzuty w postępowaniu nakazowym. Podwykonawca, dostawca albo generalny wykonawca dochodzący zapłaty za roboty budowlane powinien zatem uwzględnić w harmonogramie sprawy etap mediacji, jeżeli dłużnik zaskarży nakaz.

Odmowa mediacji może mieć konsekwencje kosztowe. Sankcja istniała już wcześniej, ale dotyczyła odmowy oczywiście nieuzasadnionej. Po zmianie art. 103 KPC sąd może obciążyć kosztami procesu, w wyższej części albo w całości i niezależnie od wyniku sprawy, stronę, która bez uzasadnionej przyczyny odmówiła poddania się mediacji. Wierzyciel, który wygrywa co do zasady, nie powinien odrzucać mediacji odruchowo.

Czego nowelizacja nie zmieniła

Ustawa z 5 sierpnia 2025 roku nie zmieniła przepisów o elektronicznym postępowaniu upominawczym (art. 505²⁸ i następne KPC), przesłanek wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i nakazowym ani terminu i skutków sprzeciwu od nakazu zapłaty. Bez zmian pozostały także podstawy udzielenia zabezpieczenia (art. 730 i 730¹ KPC) oraz sposoby zabezpieczenia roszczeń pieniężnych (art. 747 KPC).

W Kodeksie cywilnym ustawa dodała jedynie art. 385⁵ § 1¹ o oświadczeniach przedsiębiorców jednoosobowych co do zawodowego charakteru umowy, obowiązujący od 27 listopada 2025 roku. Terminy przedawnienia i zasady przerwania jego biegu pozostały bez zmian. Sposób ich liczenia opisujemy w poradniku o przedawnieniu roszczeń.

Wysokość opłaty od pozwu zmieniła osobna ustawa z 25 lipca 2025 roku (Dz.U. 2025 poz. 1157). Od 23 września 2025 roku opłata stosunkowa od pozwu wynosi nadal 5% wartości przedmiotu sporu, ale nie więcej niż 100 000 zł zamiast wcześniejszych 200 000 zł. Wyliczenie opłaty krok po kroku znajduje się w tekście o opłacie od pozwu o zapłatę.

e-Doręczenia a sprawy sądowe

Od 1 października 2026 roku adres do e-Doręczeń powinien mieć każdy przedsiębiorca wpisany do CEIDG, także zarejestrowany przed 1 stycznia 2025 roku. Spółki wpisane do KRS mają ten obowiązek od 1 kwietnia 2025 roku. Ustawa o doręczeniach elektronicznych nie przewiduje kary za sam brak adresu, jednak bez niego firma nie odbierze elektronicznie pism od urzędów.

Sądy w sprawach cywilnych nie doręczają jednak pism przez e-Doręczenia. Ustawa o doręczeniach elektronicznych zobowiązuje sądy, komorników i prokuraturę do stosowania jej przepisów dopiero od 1 października 2029 roku. Część komorników już teraz wysyła przez e-Doręczenia pisma, na przykład zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.

W sprawach sądowych doręczenia elektroniczne odbywają się przez Portal Informacyjny. Dotyczy to pełnomocników, a od 1 czerwca 2026 roku również stron, które wybiorą tę formę doręczeń.

Co wierzyciel powinien zrobić po zmianach w KPC od marca 2026

Wierzyciel prowadzący windykację sądową przez pełnomocnika powinien przygotować pełnomocnictwo elektroniczne oraz dowody w formie, którą pełnomocnik może poświadczyć w systemie. Wierzyciel z branży budowlanej powinien uwzględnić w harmonogramie etap mediacji po sprzeciwie albo zarzutach dłużnika. Nie powinien odmawiać jej bez uzasadnionej przyczyny, ponieważ grozi to obciążeniem kosztami procesu.

Przedsiębiorca prowadzący sprawę samodzielnie może od 1 czerwca 2026 roku wybrać doręczenia przez Portal Informacyjny, aby nie przegapić pisma sądowego wysłanego pocztą. Przy dużych roszczeniach trzeba natomiast liczyć opłatę od pozwu z limitem 100 000 zł, a nie 200 000 zł.

Procedura nakazowa, upominawcza i zabezpieczająca działa tak jak przed nowelizacją. Jeśli dłużnik nie płaci, droga przez windykację sądową wygląda tak samo jak przed 1 marca 2026 roku. Zmiany w KPC od marca 2026 dotyczą głównie formy pism i mediacji.

Najczęściej zadawane pytania

Od kiedy obowiązują zmiany w KPC z 2026 roku?

Główny pakiet ustawy z 5 sierpnia 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1172) obowiązuje od 1 marca 2026 roku. Część przepisów weszła w życie 10 września 2025 roku, doręczenia przez Portal Informacyjny dla stron obowiązują od 1 czerwca 2026 roku, a obowiązek wnoszenia pism przez Portal przez profesjonalnych pełnomocników od 1 marca 2027 roku.

Czy nowelizacja zmieniła EPU i nakaz zapłaty?

Nie. Przepisy o elektronicznym postępowaniu upominawczym, przesłanki wydania nakazu zapłaty oraz termin i skutki sprzeciwu pozostały bez zmian. Nowelizacja dotyczy głównie Portalu Informacyjnego, pełnomocnictw elektronicznych, doręczeń między pełnomocnikami i mediacji w sporach budowlanych.

Czy pozew o zapłatę trzeba składać przez Portal Informacyjny?

Nie. Pozew składa się w formie papierowej albo w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Przez Portal pełnomocnicy mogą od 1 marca 2026 roku wnosić pisma w toku sprawy, między innymi apelacje, zażalenia i wnioski o uzasadnienie, a od 1 marca 2027 roku będzie to dla nich obowiązkowe.

Czy w sprawie o zapłatę za roboty budowlane mediacja jest obowiązkowa?

Obowiązkowe jest skierowanie do mediacji przez sąd na podstawie art. 458³ᵃ KPC, a udział w niej pozostaje dobrowolny. Przepisu nie stosuje się w postępowaniu upominawczym, elektronicznym postępowaniu upominawczym i nakazowym, chyba że po wydaniu nakazu wniesiono sprzeciw w postępowaniu upominawczym albo zarzuty w postępowaniu nakazowym. Odmowa poddania się mediacji bez uzasadnionej przyczyny może skończyć się obciążeniem kosztami procesu.

Ile wynosi maksymalna opłata od pozwu o zapłatę w 2026 roku?

100 000 zł. Od 23 września 2025 roku opłata stosunkowa wynosi 5% wartości przedmiotu sporu, nie więcej niż 100 000 zł. Zmieniła to osobna ustawa z 25 lipca 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1157), nie nowelizacja KPC.